Tuinambassadeurs: Klimaatbestendig tuinieren begint onder je voeten

De afgelopen weken hebben we weer kunnen ervaren wat een droge en warme zomer met een tuin doet. Dagenlang scheen de zon volop, was het bloedheet en viel er nauwelijks regen. De bodem veranderde op veel plekken in een harde laag, planten begonnen zichtbaar te lijden en overal stonden de sproeiers weer aan. Begrijpelijk natuurlijk, maar eigenlijk is dat vooral symptoombestrijding.

Laten we eerlijk zijn, dit soort zomers lijken eerder regel dan uitzondering te worden. Lange droge periodes worden afgewisseld met korte, hevige regenbuien waarbij het water vaak net zo snel weer verdwijnt als dat het gevallen is. Juist daarom wordt klimaatbestendig tuinieren steeds belangrijker. We kunnen het weer niet veranderen, maar we kunnen onze tuinen beter voorbereiden op de extremen die steeds vaker voorkomen.

"Voor mij begint dat niet bij de plant, maar onder je voeten", laat Tuinambassadeur Michel weten. In deze blog deelt hij graag zijn inzichten met jullie. 

Een gezonde bodem is misschien wel het meest onderschatte onderdeel van een tuin. Toch bepaalt juist de bodem voor een groot deel hoe goed een tuin bestand is tegen droogte en hevige regen. Een bodem met voldoende organische stof werkt als een spons. Tijdens een regenbui neemt hij water op en houdt dat veel langer vast, zodat planten er tijdens droge periodes gebruik van kunnen maken. Tegelijkertijd kan overtollig water beter wegzakken, waardoor de kans op wateroverlast afneemt.

Houd de bodem gezond

Gelukkig kun je daar zelf veel aan doen. Door jaarlijks compost toe te voegen, snoeiafval te versnipperen en als mulchlaag tussen de planten te verwerken of bijvoorbeeld bokashi te gebruiken, voed je niet alleen de bodem, maar ook het bodemleven. Zo blijft de grond luchtiger, droogt hij minder snel uit en krijgt het bodemleven de kans om zijn werk te doen. Een levende bodem is misschien wel de beste investering die je voor je tuin kunt doen.

Ook de beplanting speelt een veel grotere rol dan vaak wordt gedacht. Een goed aangeplante tuin houdt de bodem koel, waardoor minder vocht verdampt. Bovendien benutten planten met verschillende worteldieptes het beschikbare water veel efficiënter.

Denk bijvoorbeeld aan Amsonia hubrichtii (blauwe ster), Eryngium yuccifolium (kruisdistel), Sanguisorba officinalis (grote pimpernel), Geranium sanguineum (bloedooievaarsbek) of siergrassen zoals Sporobolus heterolepis (prairiegras) en Molinia caerulea (pijpenstrootje). Het gaat daarbij niet om een specifieke plant, maar om een gevarieerde beplanting waarin soorten elkaar versterken en samen een gezond ecosysteem vormen.

Vergeet daarbij ook onze inheemse planten niet. Soorten als Achillea millefolium (gewoon duizendblad), Succisa pratensis (blauwe knoop) en Knautia arvensis (beemdkroon) zijn van grote waarde voor bijen, vlinders en andere insecten. Juist de combinatie van inheemse soorten en zorgvuldig gekozen tuinplanten zorgt voor een tuin die zowel ecologisch waardevol als aantrekkelijk is.

Bomen

Minstens zo belangrijk zijn bomen. Ze zorgen voor schaduw, verkoeling en brengen het microklimaat in een tuin merkbaar omlaag. Soorten als Parrotia persica (Perzisch ijzerhout), Gleditsia triacanthos (valse christusdoorn), Nyssa sylvatica (tupeloboom) of Celtis australis (netelboom) zijn niet alleen prachtige blikvangers, maar dragen ook bij aan een aangenamere leefomgeving tijdens warme zomers.

"Over bomen valt zoveel te vertellen dat ik daar in een volgende blog graag verder op inga. Specifiek voor kleinere tuinen, zijn er namelijk verrassend veel mogelijkheden!"

Naast de juiste beplanting is het slim om regenwater zoveel mogelijk op eigen terrein vast te houden. Een regenton is daarvoor een eenvoudige oplossing, maar ook ondergrondse regenwaterbassins worden steeds vaker toegepast. Daarnaast kun je regenwater de bodem weer in laten trekken met bijvoorbeeld een wadi of een infiltratiesysteem zoals een hydroblob. Eigenlijk zouden we regenwater niet zo snel mogelijk willen afvoeren, maar juist zo lang mogelijk willen vasthouden. Dat is niet alleen goed voor de tuin, maar helpt ook om het riool tijdens piekbuien te ontlasten.

Ook de hoeveelheid verharding speelt hierin een belangrijke rol. Hoe meer tegels, hoe minder ruimte er overblijft voor water om in de bodem te zakken. Minder verharding betekent vaak een koelere tuin, meer ruimte voor beplanting en een prettiger leefomgeving voor mens en dier.

Bloemenweide

En dan het gazon. Een strak groen gazon blijft populair, maar vraagt tijdens droge zomers vaak veel water om mooi te blijven. Vraag jezelf daarom eens af hoeveel gazon je echt gebruikt. Ligt er een stuk waar eigenlijk nooit iemand loopt of speelt? Overweeg dan eens om daar een bloemenweide van te maken. De diepere wortels van veel weideplanten verbeteren de bodemstructuur, laten regenwater beter infiltreren en maken de bodem beter bestand tegen droge periodes. Daarnaast hoef je vaak nog maar een of twee keer per jaar te maaien. Je helpt er bovendien talloze bijen, vlinders en andere insecten mee. Een kleine verandering die verrassend veel oplevert.

"Klimaatbestendig tuinieren hoeft gelukkig niet ingewikkeld of duur te zijn. Vaak maken juist een aantal bewuste keuzes het verschil. Een gezonde bodem, een doordachte beplanting, bomen, minder verharding en slim omgaan met regenwater zorgen samen voor een tuin die beter bestand is tegen hitte, droogte en hevige regen."

Want uiteindelijk draait klimaatbestendig tuinieren niet om harder werken of meer sproeien. Het draait om samenwerken met de natuur. En misschien is dat wel de mooiste ontwikkeling die onze tuinen de komende jaren kunnen doormaken! 

 Michel Lommerse, Tuinambassadeur

De Tuinambassadeurs

Wil jij ook aan de slag in jouw tuin en weet je niet zo goed waar je moet beginnen of heb je vragen? Neem contact op met de Tuinambassadeurs! Zij geven jou graag vrijblijvend en gratis advies. Kijk voor meer info op www.degroeneuitdaging.nl/tuinambassadeurs